Ústava, ktorú prijal Sejm Poľskej republiky (neskôr nazvaný ako Veľký) dňa 3. mája 1791 vo Varšave, bola prvá moderná ústava v Európe a druhá na svete.

 

Tvorcovia ústavy čerpali inšpiráciu z politických a spoločenských myšlienok európskeho osvietenstva a americkej ústavy z roku 1787. Podľa ich mienky mala moc slúžiť dobru celého národa, a nielen záujmom privilegovaných skupín. Ústava mala umožniť zavádzanie ďalších reforiem, ktorých cieľom bolo posilniť pozíciu štátu. Prijaté opatrenia na obranu Poľska ohrozeného susedmi dnes predstavujú príklad zodpovednosti uvedomelých predstaviteľov spoločenských elít. Definitívne rozdelenie Poľska Rakúskom, Pruskom a Ruskom v roku 1795 malo za následok stratu jeho nezávislosti. Spolutvorcovia Ústavy 3. mája Ignacy Potocki a Hugo Kołłątaj po rokoch oceňovali fakt, že ústava bola „poslednou vôľou a závetom vyhasínajúcej vlasti“.

 

Oslavy tradície Ústavy 3. mája boli úplne zakázané počas obdobia, kedy Poľsko neexistovalo na mape Európy. Po znovuzískaní nezávislosti v roku 1919, teda po prvej svetovej vojne, bolo výročie prijatia Ústavy 3. mája vyhlásené za národný sviatok. Počas nemeckej a sovietskej okupácie bol sviatok Ústavy 3. mája opäť zakázaný. Po druhej svetovej vojne plánovali komunistické orgány vo Varšave likvidovať treťomájové oslavy vzhľadom na fakt, že boli spojené s tradíciou nezávislosti Poľska a mali národno-katolícky charakter. Proti oslavám sa prijali opatrenia a namiesto nich sa propagandisticky ľudom nanucoval Sviatok práce. Dlhé roky sa štátne slávnosti spojené s výročím Ústavy 3. mája vôbec nekonali, a všetky pokusy ako si náležite uctiť sviatok sa obyčajne skončili zadržaním a šikanovaním zodpovedných osôb. V roku 1990 po páde komunizmu a znovuzískaní suverenity Poľska sa obnovila tradícia a deň 3. máj bol opäť vyhlásený za národný sviatok.

 

Tlačový odbor

Ministerstvo zahraničných vecí Poľskej republiky

 

-----

 

 

Konstytucja przyjęta przez Sejm Rzeczypospolitej (nazwany później Wielkim) w dniu 3 maja 1791 roku w Warszawie była pierwszą w Europie i drugą w świecie nowoczesną konstytucją.

 

Twórcy konstytucji, czerpiąc inspirację z myśli politycznej i filozofii europejskiego oświecenia oraz amerykańskiej konstytucji uchwalonej w 1787 roku, uważali, że władza ma służyć dobru całego narodu, a nie jedynie interesom warstw uprzywilejowanych. Konstytucja miała zapoczątkować wprowadzanie kolejnych reform zmierzających do wzmocnienia państwa. Podjęte działania w obronie zagrożonej przez sąsiadów Polski stanowią dzisiaj przykład odpowiedzialności świadomych przedstawicieli elit społeczeństwa. Ostateczny rozbiór Polski przez Austrię, Prusy i Rosję w 1795 roku doprowadził do utraty jej niepodległości. Współtwórcy Konstytucji 3 Maja, Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj po latach ocenili, że była „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.

 

Obchody tradycji Konstytucji 3 maja były zakazane podczas rozbiorów Polski. Po odzyskaniu niepodległości po pierwszej wojnie światowej, rocznica Konstytucji 3 maja została uznana za święto narodowe w 1919 roku. Podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej święto Konstytucji 3 Maja było zakazane. Po drugiej wojnie światowej komunistyczne władze w Warszawie zmierzały do likwidacji trzeciomajowych obchodów ze względu na odwoływanie się do tradycji niepodległości Polski oraz ich narodowo-katolicki charakter. Przeciwstawiano im i nagłaśniano propagandowo Święto Pracy. Przez wiele lat nie odbywały się państwowe uroczystości związane z rocznicą Konstytucji 3 maja, a wszelkie próby uczczenia święta kończyły się zazwyczaj zatrzymaniami i szykanami. W 1990 roku, po upadku komunizmu i odzyskaniu suwerenności przez Polskę, powrócono do przedwojennej tradycji i ponownie proklamowano dzień 3 maja świętem narodowym.

 

 

Biuro Rzecznika Prasowego

Ministerstwo Spraw Zagranicznych

 

Konstytucja 3 Maja – obraz Jana Matejki (1838 – 1893)

FaLang translation system by Faboba